ادامه نقد و بررسى « كون شىء من شىء » گفتيم اين بحثها در ضمن بحث از تناهى علل آمده است ، البته در بحث از تناهى علل مادى . به مناسبت ايرادى كه بر تعبير ارسطو وارد آمده ، بوعلى در صدد رد اين ايرادها برآمده و يك سلسله مسائلى را طرح كرده كه فرع ، زائد بر اصل شده ، و مسائل چندان مهمى هم نيست ولى چون در كتاب طرح گرديده آنها را مىخوانيم . سخن در اين بود كه ارسطو « كون شىء من شىء » را تقسيم ثنايى كرده است : يكى على نحو الاستحاله است ؛ يعنى وقتى چيزى از چيزى به‌وجود مىآيد ، شئ اول مستحيل به شئ دوم مىشود ؛ يعنى شئ اول چيزى را كه دارد رها مىكند و بعد تبديل مىشود به شئ دوم . به عبارت ديگر فسادى است و كونى . اين معنى استحاله است كه در اينجا آمده است . نوع دوم على نحو الاستكمال است ؛ يعنى شئ اول كه به شئ دوم تبديل مىشود ، به اين صورت نيست كه چيزى را رها كند و چيز ديگرى را بگيرد ، بلكه آنچه دارد همه را حفظ مىكند و به كمالى مستكمل مىشود . اين تقسيم ثنايى ارسطو بود . ايراد گرفتند كه « كون شىء من شىء » اقسام ديگرى هم دارد كه در بيان ارسطو نيامده است و بنابراين بيان ارسطو جامع نيست . ممكن است كه شيئى از شئ ديگر